fbpx

Aikido đang dần mất đi chất ‘võ thuật’?

Aikido / Hiệp Khí Đạo | Shodanian
Hình ảnh minh hoạ. Photo by Martin Pabis / 500px

Hầu hết những người lần đầu xem biểu diễn Aikido đều trầm trồ trước nét đẹp và sự thanh lịch của của môn võ này. Người tấn công (uke) bị ném đi một cách thoải mái nhưng vẫn không hề hấn gì.


Cách tự vệ đặc trưng của Hiệp Khí Đạo (chỉ hóa giải đòn tấn công mà không làm tổn thương đối thủ) rất hấp dẫn về mặt triết học và đạo đức bởi đánh động vào lòng trắc ẩn trong mỗi chúng ta. Không những vậy, Aikido còn sở hữu các kỹ thuật độc đáo để thay thế đòn thế trông có vẻ ‘tàn bạo’ thường được thấy trong nhiều môn võ thuật.

Bên cạnh đó, Aikido cũng khá ‘thể dục thể thao’ khi giúp người tập duy trì một cơ thể khỏe mạnh (cảm ơn hiệu quả của các tác động làm nóng, kéo giãn, ném và lộn tròn nhé)

Aikido / Hiệp Khí Đạo | Shodanian
Hình ảnh minh hoạ. Photo by -LL-Poems / 500px

Về khía cạnh cộng đồng, Hiệp Khí Đạo không chỉ phù hợp cho nhiều độ tuổi mà còn có thể tập luyện lâu dài hơn những môn tập trung vào thi đấu (thường sẽ phải ngừng lại khi bạn bước sang tuổi 30 – 40). Trên thảm tập, bạn cũng có thể thấy tỉ lệ phụ nữ tập luyện Aikido cao hơn so với các môn võ thuật khác.

Đạo đường Aikido từ đó trở thành một cộng đồng thu nhỏ. Thậm chí đối với một số học viên, nơi này như ngôi nhà thứ hai để tụ họp, gặp gỡ bạn bè. Điều này có vẻ không đúng! Vai trò chính yếu của võ đường phải là nơi học tập / trau dồi võ thuật hiệu quả, chứ không thể chỉ đơn thuần mang đến sự khoẻ mạnh như một môn thể dục thể thao.


Trong những năm gần đây, tính ‘võ thuật’ của Aikido dường như đã bị bỏ quên, hoàn toàn khác với giai đoạn Tổ Sư sáng lập và phát triển nên võ phái. Dường như chỉ còn vẻ bên ngoài là giống một môn võ thuật, còn sức mạnh của kỹ thuật / đòn thế đã mất đi ít nhiều. Theo Tôi, nguyên nhân là do:

Không thực sự là ‘tấn công’

Đây là vấn đề dễ gặp phải nhất tại các đạo đường Aikido. Hầu hết các học viên không được hướng dẫn thực hiện các đòn tấn công như đánh, nắm, siết và đá một cách ‘chất lượng’. Như kiểu bạn tấn công cho có, cho vui vậy. Điều này thật sự ảnh hưởng tiêu cực đến việc hóa giải các đòn tấn công này.

Tôi biết kiểu ra đòn nhẹ nhàng này có thể hạn chế thương tích cho cả Tori và Uke. Nhưng đến khi phải tự vệ trong điều kiện thực tế, thì sẽ ra sao?

Coi nhẹ tầm quan trọng của atemi và KIAI

Khi nghiên cứu kỹ thuật của Tổ Sư, ta có thể thấy các đòn đánh atemi (当身) và tiếng hô KIAI (気合) rất được chú trọng. Qua thời gian, những kỹ thuật và chuyển động của Tổ Sư có vẻ ít dữ dội hơn nhưng atemi và KIAI vẫn luôn được sử dụng như một phần không thể thiếu của đòn thế.

Aikido / Hiệp Khí Đạo | Shodanian
Hình minh hoạ. Photo by Jurgen Van Vliet / 500px

Việc phối hợp atemi cùng KIAI là cách thức quan trọng để trấn áp, đánh lạc hướng và phá vỡ sự cân bằng của đối phương. Ngay cả khi không tập luyện kỹ thuật đối kháng, atemi và KIAI vẫn rất hiệu quả để xây dựng tinh thần của học viên. Tuy nhiên tại nhiều đạo đường hiện nay, atemi thường bị quên lãng còn tiếng hô KIAI lại có vẻ như rất thô thiển và hoang dã, không phù hợp với tinh thần “hòa hợp”.

Uke không bị vô hiệu hoá

Trong quá trình luyện tập, việc Uke không thật sự tấn công dẫn đến Tori dễ dàng hoàn thành kỹ thuật Aikido mà không cần phải vô hiệu hoá triệt để đòn tấn công đó. Mặt khác Uke cũng biết trước được kỹ thuật nào sẽ được áp dụng nên lại càng khó bị vô hiệu hoá hơn.

Tori phải dùng sức còn Uke lại phải giả vờ bị ném

Khi Tori thi triển kỹ thuật sai, bao gồm khống chế và ném đối thủ một cách chậm chạp, thậm chí phải dùng tới sức mạnh sẽ khiến Uke không thể tập luyện được việc chịu đòn. Từ đó Uke sẽ bay / nhảy để giả vờ bị ném hoặc té để tự tránh chấn thương cho bản thân. Cách tập luyện như vậy dần tạo nên thói quen hời hợt trong cả việc tấn công lẫn phòng thủ, đồng thời gây nguy hiểm tiềm tàng cho uke tập luyện cùng người thi triển kỹ thuật đúng.

Aikido / Hiệp Khí Đạo | Shodanian
Hình ảnh minh hoạ. Photo by Derrick Senior / 500px

Đáng lo ngại hơn, khi tập luyện trong môi trường ‘diễn’ như vậy, chúng ta sẽ dễ bị ảo tưởng rằng kỹ thuật đã chuẩn và có ích trong ứng dụng thực tế.

Người đứng lớp ngưng trau dồi

Theo đuổi Aikido được 40 năm, tôi quan sát thấy nhiều huấn luyện viên đạt đến đỉnh cao của sức khoẻ rồi dần suy giảm. Sự suy giảm này đa phần do tuổi tác, nhưng cũng có một số trường hợp do lối sống không phù hợp.

Khi già đi, các võ sư thường ngừng trau dồi các kỹ thuật để che đậy bệnh tật và đôi khi là cả sự ‘xuống cấp’ trong các kỹ thuật. Hình ảnh chúng ta thường thấy từ họ sẽ là người hướng dẫn gương mẫu, chứ không cùng tập luyện như trước.

Aikido / Hiệp Khí Đạo | Shodanian
Hình minh hoạ. Photo by Олег Бондар / 500px

Một yếu tố có phần khách quan khác là đội ngũ huấn luyện viên hiếm khi được tập luyện với những người cùng đẳng cấp với mình. Họ chủ yếu trình diễn kỹ thuật với các môn đệ có trình độ kỹ thuật thấp hơn. Do vậy mà kỹ thuật Aikido của người đứng lớp / chủ sân cũng ngừng phát triển.


Vậy làm sao để có thể tìm lại chất ‘võ thuật’ của Aikido? Xin mời xem tiếp phần 2: Trở về với Hiệp Khí Đạo truyền thống.

Bài viết được tác giả Staley Pranin đăng tải lần đầu tiên trên ấn phẩm Aiki News (Nhật ngữ) số 134, phát hành tháng 10/2002. Ông là chủ bút và tổng biên tập của tạp chí Aikido Journal (trước đây là Aiki News) và cũng là một trong những nhân vật có ảnh hưởng trong thế giới Aikido, theo Wikipedia.

Phần biên dịch và biên tập được thực hiện bởi bạn Phương Hoa Nguyễn, huyền đai Aikikai & Tenshinkai từ năm 2009.

Mời bạn đăng ký nhận bản tin định kỳ của Shodanian

Góc bình luận

Sao chép liên kết