fbpx

Trở về với Hiệp Khí Đạo truyền thống

Aikido / Hiệp Khí Đạo | Shodanian
Hình minh hoạ bởi Mariusz Szmerdt / Fine Art America

Để khắc phục những vấn đề trong đào tạo và luyện tập Aikido, Tôi xin đưa ra một số giải pháp dưới đây. Hy vọng rằng khi áp dụng vào thực tế, chúng ta có thể cùng nhau hồi sinh lại những giá trị cốt lõi của Hiệp Khí Đạo, và phát triển võ phái theo ý nguyện của Tổ Sư.

Đây là phần cuối của loạt bài Trở về với Hiệp Khí Đạo truyền thống của tác giả Stanley Pranin qua phần biên dịch của bạn Phương Hoa Nguyễn. Xin mời xem lại phần 1 với tên Aikido đang mất dần đi chất ‘võ thuật’?

Trau dồi kỹ thuật tấn công

Trước hết cần đưa các kỹ thuật tấn công vào giáo trình tập luyện. Phần hướng dẫn này phải thật nghiêm túc và kỹ lưỡng về hiệu quả lẫn hậu quả của các đòn tấn công.

Điều này đòi hỏi đội ngũ Huấn luyện viên phải trau dồi thêm kiến thức và kỹ năng từ các môn võ khác. Thậm chí Tôi nghĩ nên xem xét việc dạy một số kỹ thuật tấn công chọn lọc từ các võ phái khác như karatedo, boxing, … ngay trong đạo đường của chúng ta.

Aikido / Hiệp Khí Đạo | Shodanian
Hình minh hoạ. Photo by Sigurd Rage / 500px

Ngoài ra nên tập luyện các kỹ thuật tự vệ trước đòn chân ngay từ bậc sơ cấp. Tuy không thường xuyên nhưng việc ‘bị đá’ trong đời thực vẫn có thể xảy ra. Khi tấn công bằng đòn đá, uke cũng cải thiện kỹ năng bảo vệ bản thân bởi việc bị khống chế và ném đi sau đó là khá nguy hiểm.

Từ những cú đá, Tôi nghĩ một số bạn sẽ liệt kê thêm cả các cách thức tấn công bằng vũ khí (kiếm, gậy, …). Cũng tốt! Việc thực hành cùng vũ khí không chỉ tăng cường thể chất mà còn tăng thêm tính thực tế mà học viên có thể gặp phải trong cuộc sống.

Từ phía tori, tự vệ trước những đòn tấn công đa dạng sẽ có ích trong việc khắc phục ‘tầm nhìn hẹp’. Do thường chúng ta sẽ chỉ chú ý vào đòn tấn công đầu tiên (thường là động tác nắm hoặc đâm, chém tới), nhưng lại mất cảnh giác với những đòn tấn công tiếp theo (liên hoàn). Học cách dự đoán đòn tấn công tiếp theo (ví dụ như đá) sẽ giúp tăng cường khả năng quan sát và phản xạ.

Aikido / Hiệp Khí Đạo | Shodanian
Hình minh hoạ. Photo by Олег Бондар / 500px

Như vậy thông qua việc nghiêm túc trau dồi các kỹ thuật tấn công, chúng ta có thể:

  • Tăng cường sự tập trung và nghiêm túc trong quá trình luyện tập.
  • Phát hiện và phòng tránh những hành động / kỹ thuật nguy hiểm.
  • Không tự cao, xem thường khả năng tấn công của đối thủ.

Chú trọng hơn vào Atemi và KIAI

Quá trình trau dồi Hiệp Khí Đạo cần kết hợp luyện tập cả Atemi và KIAI. Hãy tưởng tượng khi phải đối đầu với một người có thể chất vượt trội hơn hoặc với nhiều người cùng lúc, các đòn Atemi và áp đảo tinh thần đối phương (KIAI) đúng cách có thể giúp ta chiếm ưu thế.

Aikido / Hiệp Khí Đạo | Shodanian
Hình minh hoạ. Photo by Michael Rosa / 500px

Các học viên cần được hướng dẫn để sử dụng nhuần nhuyễn Atemi và KIAI trong hầu hết mọi giai đoạn của một kỹ thuật Aikido. Dĩ nhiên cũng cần học cách phát hiện ra sơ hở của đối phương để thi triển hợp lý.

Khi đã đạt tới một trình độ nhất định, ta có thể ra những đòn Atemi mà đối phương không thể / không kịp nhìn thấy. Bạn có thể thấy một số võ sư có khả năng tung ra các đòn Atemi uy lực mà không cần phải chuyển động quá nhiều. Một trong số đó chính là Tổ Sư. Uke khi nhận phải các đòn Atemi bất ngờ này thường ngay lập tức phải ngừng tấn công để phản xạ bảo vệ bản thân. Và đây là cái chúng ta gọi là ‘ném mà không chạm vào’.

Triệt tiêu đòn tấn công một cách hiệu quả

Aikido / Hiệp Khí Đạo | Shodanian
Hình minh hoạ. Photo by Laurent Steyer / 500px

Trong giáo trình Aikido, một điều thường bị bỏ quên là nếu Tori đã khống chế được Uke rồi thì phải liên tục thực hiện việc khống chế này đến khi Uke bị ném đi hoặc ngã xuống. Tôi đã thấy nhiều trường hợp Uke lấy lại cân bằng ngay lập tức ngay sau khi bị khống chế (dĩ nhiên trước cả khi bị ném hoặc khóa kết thúc đòn tự vệ).

Liên tục lưu ý đến trọng tâm của Uke là chìa khóa cho việc này, qua đó có thể phần nào xác định được kỹ năng của Uke. Lần tới, khi quan sát một kỹ thuật Aikido, bạn hãy thử chú ý những chuyển động của Uke dưới tác động của Tori. Nếu Uke bị khống chế hoàn toàn từ đầu đến cuối kỹ thuật, điều đó chứng tỏ Tori đã thể hiện trọn vẹn kỹ năng của mình.

Kiểm soát hơi thở

Nhiều người khi tập luyện Hiệp Khí Đạo chỉ chú ý thi triển sao cho đúng, cho đẹp mà quên mất việc kiểm soát hơi thở.

Aikido / Hiệp Khí Đạo | Shodanian
Hình minh hoạ. Photo by George Obretinchev / 500px

Việc thở đúng cách sẽ giúp chúng ta điều chỉnh được nhịp tim, giảm mệt mỏi và giữ bình tĩnh ngay cả khi phải tập luyện ở cường độ cao. Thông qua việc cảm và hiểu được nhịp thở của bản thân, bạn sẽ phát triển khả năng ‘đọc’ được hơi thở của người khác, từ đó nhanh chóng phát hiện được ý định và cả thời điểm của đòn tấn công.

Duy trì luyện tập ngay cả khi đã trở thành võ sư / huấn luyện viên

Tuổi tác và các chấn thương (nếu có) thường là lý do khiến các huấn luyện viên không còn duy trì việc tập luyện nữa. Điều này thật dễ hiểu khi bạn đã phải trải qua khoảng thời gian dài luyện tập cường độ cao để trở thành người hướng dẫn. Tuy nhiên, bạn vẫn có thể tập luyện với nhịp độ và các kỹ thuật mà cơ thể cho phép. Điểm mấu chốt ở đây là phải duy trì việc khởi động để làm ấm cơ thể và tăng sự dẻo dai.

Aikido / Hiệp Khí Đạo | Shodanian
Hình minh hoạ. Photo by Max Dyakov / 500px

Qua tư liệu, chúng ta có thể thấy Tổ Sư đã không mất đi sự linh hoạt ngay cả khi Ông đã ngoài 80, thậm chí còn có thể xoạc chân. Tôi còn nhớ trong một đoạn phim, Ông còn làm Uke cho một học viên trẻ.

Trong nhiều môn võ cổ truyền, Huấn luyện viên / học viên có đẳng cấp cao thường trở thành người tấn công và để cho học viên luyện tập cách tiếp nhận các đòn tấn công đó.

Giao lưu

Tôi nghĩ rằng điều tốt nhất đối với cả các Huấn luyện viên và học viên sau một thời gian trau dồi Aikido, là giao lưu với các đạo đường đồng môn và cả các môn võ thuật khác.

Ta đã biết để xây dựng nên Aikido, Tổ Sư đã nghiên cứu rất nhiều môn võ thuật khác nhau. Người cũng mời các huấn luyện viên võ thuật khác biểu diễn trong võ đường Hiệp Khí Đạo. Bằng sự giao lưu này, cùng khả năng quan sát nhạy bén, Người đã ‘học hỏi’ thêm được những kỹ năng từ các võ sư đó.

Aikido / Hiệp Khí Đạo | Shodanian
Hình minh hoạ. Photo by -LL-Poems

Hiệp Khí Đạo ngày nay đã có nhiều thay đổi so với thời điểm được sáng lập bởi Tổ Sư. Và vì đã phát triển ra toàn thế giới hơn 50 năm (tính từ sau Đại thế chiến), cái gọi là ‘Aikido hiện đại’ này đã trở thành một chuẩn mực.

Tuy nhiên, Aikido hiện đại nhận được khá nhiều chỉ trích vì đã không còn theo những lời dạy của người sáng lập, dẫn đến việc giảm đi lượng ‘võ thuật’ của môn phái. Tôi nghĩ nếu những đề xuất ở trên được nhiều người đồng tình và ủng hộ, thì việc đưa Hiệp Khí Đạo trở về với truyền thống sẽ là điều khả thi!

Bài viết được tác giả Staley Pranin đăng tải lần đầu tiên trên ấn phẩm Aiki News (Nhật ngữ) số 134, phát hành tháng 10/2002. Ông là chủ bút và tổng biên tập của tạp chí Aikido Journal (trước đây là Aiki News) và cũng là một trong những nhân vật có ảnh hưởng trong thế giới Aikido, theo Wikipedia.

Phần biên dịch và biên tập được thực hiện bởi bạn Phương Hoa Nguyễn, huyền đai Aikikai & Tenshinkai từ năm 2009.

Mời bạn đăng ký nhận bản tin định kỳ của Shodanian

Góc bình luận

Sao chép liên kết